Vibe Working: Một xu hướng làm việc năm 2026 khi cộng tác chặt chẽ cùng AI
Đúc kết từ podcast mới nhất mà tôi có cơ hội lắng nghe và trao đổi cùng với Mr. Nguyễn Duy Tùng - chuyên gia tư vấn chiến lược Chuyển đổi AI cho SMEs.
Sự hào hứng ban đầu với AI thường diễn ra theo một kịch bản đáng buồn: chúng ta dùng thử, thấy ấn tượng, nhưng rồi chỉ sau một tháng, công cụ ấy lại bị “bỏ xó”. Trong khi các tập đoàn phương Tây đang thực hiện những đợt sa thải hàng loạt nhờ tích hợp AI sâu vào quy trình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại Việt Nam vẫn loay hoay tìm lời giải cho bài toán hiệu quả.
Tại sao lại có sự đứt gãy này?
Câu trả lời nằm ở “khoảng cách SOP”.
Phương Tây vận hành dựa trên sự chuẩn hóa, trong khi SME Việt Nam vận hành đa phần bằng sự linh hoạt và đa nhiệm.
Năm 2026, chúng ta không còn nói về việc “dùng AI” như một trào lưu.
Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên của “Vibe Working” và việc điều phối một “Lực lượng lao động AI” (AI Workforce) thực thụ. Dưới đây là 5 bài học tóm tắt từ podcast mới nhất mà chúng tôi thực hiện.
1. Ngừng tư duy “mì ăn liền”: AI là một hệ thống silicon cần được đào tạo
Sai lầm lớn nhất của các nhà quản lý là coi AI như một “công cụ cứng” – mua về là phải chạy ngay và ra kết quả hoàn hảo. Thực tế, AI là một hệ thống dựa trên Silicon (Silicon-based system), khác biệt hoàn toàn với tư duy dựa trên Carbon (Carbon-based) của con người. Nó không phải là phần mềm tĩnh; nó là một thực thể cần được “nuôi” và “đào tạo”.
Theo chuyên gia Nguyễn Duy Tùng, thay vì kỳ vọng vào một kết quả ăn liền, doanh nghiệp phải học cách orchestrating (điều phối) AI như một nhân sự mới.
“AI là một công cụ mang tính chất mở, tính chất linh hoạt và nó khuếch đại theo năng lực tư duy của người sử dụng.”
Để AI thực sự hiệu quả, bạn không chỉ gõ câu lệnh (prompt), bạn đang chuyển giao ngữ cảnh và tư duy. Khi được đào tạo đúng cách, AI sẽ khuếch đại năng lực của người điều khiển, trở thành một cộng sự hiểu ý thay vì một khung chat vô hồn.
2. Sự lệch pha văn hóa: Tại sao SOP phương Tây thường “thua” tính linh hoạt của SME Việt?
AI vốn được phát triển dựa trên logic chuẩn hóa của phương Tây, nơi mọi thứ được đóng gói vào SOP (Standard Operating Procedure - Quy trình vận hành tiêu chuẩn) và Checklist nghiêm ngặt. Ngược lại, nhân sự SME Việt Nam lại cực kỳ đa nhiệm – một người có thể vừa làm hành chính, vừa kiêm Marketing lẫn Sale.
Sự xung đột xảy ra khi chúng ta áp dụng một “hệ điều hành” cứng nhắc vào một môi trường linh hoạt. AI yêu cầu đầu vào rõ ràng, trong khi đầu ra của doanh nghiệp Việt thường mang tính tình huống và mơ hồ. Bài học chiến lược ở đây là: Đừng bê nguyên xi quy trình ngoại bang. Bạn phải “nhìn đúng” bản chất linh hoạt của mình và “hiểu đúng” năng lực của hệ thống Silicon trước khi muốn “làm đúng” kết quả.
3. Vibe Working – Khi con người nắm giữ “rung động của ý tưởng”, AI lo thực thi
Năm 2026, thuật ngữ “Vibe Working” trở thành kim chỉ nam cho giới lao động trí thức. “Vibe” ở đây chính là những rung động của ý tưởng (vibration of ideas). Con người sẽ rời bỏ việc gõ văn bản hay lập trình thủ công để tập trung vào việc đưa ra chiến lược: “Làm cái này để làm gì?” và “Tạo ra giá trị gì cho thị trường?”.
Minh chứng rõ nhất là sự trỗi dậy của các công cụ như Google AntiGravity. Đây không còn là trình duyệt lập trình đơn thuần mà là một “nhà máy sản xuất nội dung” thực thụ.
Workflow thông minh: Người dùng chỉ cần gõ lệnh để gọi các quy trình (workflow) đã thiết lập sẵn.
Quản trị Workspace: AI có thể tự truy cập mạng, đọc dữ liệu từ các file cung cấp để tự động hóa toàn bộ việc tạo file Word, Excel hay thậm chí là code Python hoàn chỉnh.
Chuyên gia Nguyễn Duy Tùng đã chứng minh sức mạnh này khi hoàn thiện một cuốn sách chuyên môn dài 160 trang hoàn toàn bằng Google AntiGravity – một kỳ tích bất khả thi với các chatbot truyền thống. Trong mô hình này, con người là kiến trúc sư trưởng nắm giữ “Vibe”, còn AI là lực lượng lao động (Workforce) thực thi không biết mệt mỏi.
4. “Chi nhánh số” (Digital Branch) – ROI của việc số hóa tri thức chuyên gia
Một trong những rủi ro lớn nhất của SME là “chảy máu chất xám” khi nhân sự giỏi rời đi. Giải pháp chiến lược cho năm 2026 là xây dựng mô hình “Song sinh số” (Digital Twin) hay cụ thể hơn là các “Chi nhánh số” (Digital Branch) cho từng phòng ban.
Thay vì để kiến thức nằm trong đầu cá nhân (Carbon), doanh nghiệp số hóa toàn bộ tri thức, quy trình và phong cách của chuyên gia vào các AI Agent. Lợi ích mang lại là vô cùng cụ thể:
Bảo tồn tài sản: Khi nhân sự nghỉ việc, 50-70% kiến thức và kỹ năng của họ vẫn ở lại doanh nghiệp dưới dạng AI Agent.
Đào tạo thần tốc: Nhân sự mới không cần “bơi” trong tài liệu cũ; họ được huấn luyện trực tiếp bởi “Song sinh số” của người tiền nhiệm.
Thử nghiệm không rủi ro: Bạn có thể chạy mô phỏng một chiến dịch Marketing trên “Chi nhánh số” để đo lường hiệu quả trước khi đổ tiền vào thực tế.
5. Năng lực lõi năm 2026: Giải quyết “Xung đột mới” và Trực giác con người
Khi AI có thể làm tốt 80% công việc thực thi, giá trị của con người nằm ở đâu? Câu trả lời là: Giải quyết những xung đột mới (New Conflicts).
AI sống nhờ dữ liệu quá khứ. Khi những biến động thị trường chưa từng có tiền lệ xảy ra, hệ thống Silicon sẽ bị tê liệt hoặc phán đoán sai lệch. Lúc này, trực giác và khả năng chịu trách nhiệm của con người là yếu tố sống còn.
Trực giác: Những rung cảm và thấu hiểu giữa con người với con người là thứ AI không bao giờ sao chép được.
Trách nhiệm pháp lý: AI không có tư cách pháp lý. Doanh nghiệp luôn cần một người dám “cầm lái” và chịu trách nhiệm cho các quyết định cuối cùng.
Kỹ năng quan trọng nhất của sinh viên và người lao động năm 2026 không phải là biết dùng AI, mà là năng lực giải quyết vấn đề dựa trên trực giác và sự cam kết.
Kết luận: Hạ tầng thiết yếu của kỷ nguyên mới
Bước sang năm 2026, AI sẽ trở thành một loại hạ tầng thiết yếu như điện và nước. Chúng ta sẽ dần phụ thuộc vào nó để duy trì hiệu suất đỉnh cao. Những tác vụ thủ công sẽ chuyển thành phương án dự phòng, còn AI sẽ đảm nhiệm vai trò thực thi chính trong mọi quy trình.
Thế giới đang chia lại ván bài lao động. Bạn sẽ chọn vị thế nào: Là kiến trúc sư điều phối một Lực lượng lao động AI (AI Workforce) hùng hậu, hay vẫn loay hoay làm một người vận hành lỗi thời trong một thế giới chỉ có Carbon?
Trí Tuệ Đồng Hành là podcast dành cho những ai muốn hiểu và ứng dụng AI một cách thực tế trong công việc và kinh doanh tại Việt Nam.
Qua mỗi tập, chúng tôi lắng nghe và trao đổi với các chuyên gia AI về những câu chuyện thực chiến, những trăn trở thực tế, và những bài học rút ra từ hành trình triển khai AI trong doanh nghiệp. Không chỉ là lý thuyết hay xu hướng, đây là nơi chia sẻ những insight sâu sắc về làn sóng AI - để người lao động hiểu mình cần chuẩn bị gì, và doanh nghiệp biết cách bước đi ra sao trong nền kinh tế số.
Xem thêm các tập podcast đã lên sóng tại —> Trí Tuệ Đồng Hành
Khoá học 1:1 thiết kế cá nhân hoá cho lộ trình AI ứng dụng của bạn (Xem TẠI ĐÂY)