Gặp Master Kao

Ghi chép lại sau một tiếng trò chuyện trực tiếp và thọ giáo tư duy cùng Master Kao. Không một chiêu thức kungfu nào được thi triển, mà bắt đầu từ quan điểm sống, về đạo về đời theo cách rất bình dị.

May 19, 2026

Tôi biết tới Thầy Kao từ năm 2012 nhưng cho tới nay mới có nhân duyên gặp được Thầy. Có lẽ làm gì cũng cần đúng thời điểm. Bắt đầu từ những dòng sau đây mà tôi đọc ngày hôm qua, được viết bởi anh Nguyễn Thành Nam FPT về Kao Sư Phụ:
”Với cơ hội được học trực tiếp từ những huyền thoại võ thuật thế kỷ 20, quan trọng nhất trong số đó là Đại Võ Sư kỳ bí và được kính ngưỡng Kiều Trường Hồng, Kao sư phụ là hiện thân của tinh thần võ thuật truyền thống chân chính ở thời đại ngày nay.
Với hàng thập kỷ đi lại khắp thế giới và tiếp xúc với rất nhiều nền văn hóa khác nhau, Kao sư phụ có khả năng đặc biệt trong việc truyền thụ những tinh hoa của trí tuệ cổ xưa đến với các học trò ngày nay. Không chỉ bởi khả năng võ thuật và kỹ thuật vô song, mà còn bởi khả năng truyền thụ những vấn đề phức tạp trong việc phát triển các kĩ thuật nội gia và chuyển hóa chúng thành thứ có thể hiểu được dễ dàng với các học trò, chính điều này đã khiến Kao sư phụ trở nên đặc biệt. Không những thế với lòng từ bi, không mệt mỏi trong việc giúp đỡ bất kỳ ai có mong muốn học tập một cách nghiêm tức những kỹ thuật của nội gia quyền Trung Hoa.
Một trong những học trò của Kao sư phụ, Steve Cotter, người đoạt danh hiệu lực sĩ khỏe toàn cầu, một người đã dành cả đời để luyện tập võ thuật và là huấn luyện viên đai đen BJJ và nhà vô địch UFC đã nói về Kao sư phụ: “Gần đây tôi đã có một cơ duyên cực lớn khi được chấp nhận làm học trò của một trong những sư phụ khí công và kung fu phi thường nhất. Kao sư phụ có thể ném tôi quanh căn phòng giống như ném một con búp bê mà hầu như không cần dụng lực. Sức mạnh và hiểu biết về khí công của thầy quả thật không có giới hạn”.
Thời còn trẻ Kao sư phụ chưa từng có ý định sẽ có một sự nghiệp dậy võ. Nhưng chỉ sau khoảng 10 năm luyện tập, dưới sự yêu cầu của người thầy, Kao sư phụ đã bắt đầu việc dậy võ và khí công. Cho những lợi ích lớn lao của những người học trò và các thế hệ sau này, theo như lời thầy nói lại: “Nó cứ thế diễn ra”.

Dưới đây là những đúc kết của tôi sau một tiếng trò chuyện trực tiếp và thọ giáo tư duy cùng Thầy Kao. Không một chiêu thức kungfu nào được thi triển, mà bắt đầu từ quan điểm sống, về đạo về đời theo cách rất bình dị.

Triết lý chiếc xe và người lái xe

Trong cuộc trò chuyện, Thầy Kao đã sử dụng một hình ảnh ẩn dụ rất sinh động về “chiếc xe” và “người lái xe” để giải thích cho sự cân bằng giữa sức khỏe, tâm trí và yếu tố ngoại cảnh trong cuộc sống. Cụ thể, triết lý này được chia thành ba yếu tố chính:

1. Chiếc xe (Đại diện cho Thể chất/Cơ thể) Chiếc xe chính là cơ thể của bạn, và nhiệm vụ của bạn là phải liên tục bảo dưỡng và chăm sóc nó thật tốt. Ngay cả khi bạn là một người lái xe cừ khôi và có một đích đến rõ ràng, bạn vẫn bắt buộc phải có một chiếc xe đủ tốt để thực hiện hành trình đó. Việc giữ cho “chiếc xe” khỏe mạnh sẽ giúp bạn có thêm thời gian và sự tập trung để hoàn thành những mục tiêu trong đời.

2. Người lái xe (Đại diện cho Tâm trí/Tinh thần) Người lái xe chính là tâm trí của bạn, và bạn cần phải rèn luyện người lái này trở nên giỏi giang. Một người lái xe giỏi kết hợp cùng một chiếc xe tốt sẽ tạo ra một hành trình vô cùng hiệu quả. Ngược lại, dù người lái xe có xuất sắc đến đâu nhưng lại phải điều khiển một “chiếc xe tồi” (một cơ thể ốm yếu), thì mọi nỗ lực cũng đều trở nên vô ích và không thể hoạt động được. Xe và người lái là hai yếu tố phải luôn song hành và làm việc cùng nhau.

3. Con đường đi (Đại diện cho Sự may mắn/Thời vận) Điểm sâu sắc nhất của triết lý này nằm ở việc đánh giá sự tương quan giữa năng lực cá nhân và ngoại cảnh.

“Chiếc xe” và “người lái” là những thứ bạn hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát, sửa chữa và tự chuẩn bị được, nhưng “con đường” thì không.

Nếu bạn có may mắn, giống như việc được lái một chiếc xe tốt trên một đường cao tốc bằng phẳng: mọi thứ sẽ diễn ra trơn tru, nhanh chóng và bạn đến đích mà không hề cảm thấy mệt mỏi.
Tuy nhiên, trong thực tế, không phải lúc nào bạn cũng được đi trên đường cao tốc. Đôi khi con đường phía trước rất gập ghềnh và bạn không thể bắt con đường phải trở nên bằng phẳng theo ý mình.

Bài học rút ra: Mặc dù “may mắn” (con đường) là yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát, nhưng nếu bạn đã tự chuẩn bị cho mình một chiếc xe tốt (cơ thể khỏe mạnh) và một người lái vững vàng (tâm trí sáng suốt), thì dù con đường có xấu đi chăng nữa, tình hình cũng sẽ không đến mức quá tồi tệ. Triết lý này khuyên chúng ta hãy tập trung vào việc tu dưỡng thân - tâm (những thứ kiểm soát được) để luôn sẵn sàng đối mặt với mọi “thời vận” của cuộc sống.

Làm thế nào để rèn luyện tâm trí thành người lái xe giỏi?

1. Vượt qua sự trì trệ bằng sức mạnh ý chí: Tâm trí thường hay viện cớ để thoái lui, đặc biệt là khi tuổi tác lớn dần khiến cả thể chất và tinh thần (hoóc-môn suy giảm) trở nên kém năng động hơn. Rất nhiều người mắc phải tình trạng biết rõ một việc là có lợi nhưng vẫn biện hộ rằng “Tôi biết là tốt, nhưng tôi không muốn làm”. Để rèn luyện “người lái xe”, bạn phải học cách ép bản thân hành động ngay cả khi không có hứng thú; chẳng hạn như khi bạn bè rủ ra ngoài mà bạn cảm thấy chây lười, hãy cứ ép bản thân làm điều đó để tạo ra sự thay đổi. Mọi thứ đều bắt nguồn từ tâm trí, và bạn phải dùng “sức mạnh tâm trí” (mind power) để vượt qua sự thiếu quyết tâm.

2. Học cách “buông bỏ” và giữ tâm trí tĩnh lặng: Một người lái xe cừ khôi cần một cái đầu điềm tĩnh. Khi rơi vào những tình huống vô cùng khó khăn, nguyên tắc cốt lõi là phải giữ được sự bình tĩnh trước tiên, từ đó bạn mới có thể tập trung cao độ để tìm ra mấu chốt và lối thoát. Ngoài ra, để giữ cho tâm trí không bị xáo trộn, bạn cần học cách “buông bỏ” giống như triết lý của Phật giáo. Thầy Kao lấy ví dụ rằng, nếu tâm trí bạn không có sự bình yên, thì dù bạn có lên núi ẩn cư tìm sự thanh tịnh, bạn cũng chỉ chịu đựng được vài ba ngày rồi lại muốn xuống núi.

3. Kiểm soát lòng tham và biết thỏa mãn (Biết đủ): Tâm lý con người thường tự làm khổ mình bằng cách chạy theo những thứ vô tận không thể với tới. Nếu bạn để tâm trí liên tục đòi hỏi – từ việc có xe máy cũ, sang xe mới, rồi đổi xe ô tô này đến xe ô tô khác lớn hơn – bạn sẽ không bao giờ cảm thấy hạnh phúc. Cách để huấn luyện tâm trí là áp dụng nguyên tắc: “Nếu bạn không đòi hỏi, bạn sẽ không phải thất vọng”. Hãy đưa tâm trí về lại trạng thái ban đầu, nhớ lại những ước mơ giản dị khi bạn còn trẻ (như có một chiếc xe, một căn nhà nhỏ và một gia đình), và coi mọi thành quả đạt được ở hiện tại đều là “phần thưởng thêm” (extra bonus) để luôn cảm thấy thỏa mãn.

4. Duy trì sự đồng bộ với “chiếc xe” (Thể chất): Người lái xe không thể hoạt động độc lập mà không có chiếc xe. Theo quan điểm Đạo giáo, thể chất và tinh thần luôn song hành cùng nhau. Nếu cơ thể bạn không khỏe (ví dụ như bị đau đầu), tâm trí bạn sẽ không thể tập trung, không thể học tập hay làm việc hiệu quả. Vì vậy, việc chăm sóc và bảo dưỡng thật tốt cho “chiếc xe” (cơ thể) chính là nền tảng bắt buộc để “người lái xe” (tâm trí) có đủ điều kiện, thời gian và sự minh mẫn để phát huy tối đa năng lực của mình.

Yếu tố may mắn ảnh hưởng thế nào đến thành công?

May mắn đóng vai trò như một yếu tố quyết định mang tính ngoại cảnh và hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của con người trên con đường hướng tới thành công. Thông qua góc nhìn của Thầy Kao, yếu tố này ảnh hưởng đến sự thành bại theo những khía cạnh sau:

May mắn chính là “con đường” bạn đi: Tiếp nối triết lý về chiếc xe và người lái, nếu bạn đã chuẩn bị một cơ thể khỏe mạnh (chiếc xe tốt) và tâm trí nhạy bén (người lái xe giỏi), thì may mắn chính là việc bạn được đi trên một “đường cao tốc” bằng phẳng. Khi có may mắn, mọi việc sẽ diễn ra suôn sẻ, nhanh chóng và bạn sẽ đạt được thành quả mà không hề cảm thấy mệt nhọc. Ngược lại, nếu thiếu may mắn, bạn sẽ luôn phải đối mặt với những con đường gập ghềnh, không có đường lớn để đi dù bạn có chuẩn bị kỹ lưỡng đến đâu.
Thành công không chỉ đến từ sự thông minh: Có rất nhiều người cực kỳ thông minh, tài giỏi nhưng vẫn rơi vào cảnh phá sản đơn giản là vì “sai thời điểm” – tức là họ thiếu đi sự may mắn. Khi tham gia vào các hoạt động rủi ro cao như đầu tư chứng khoán và kiếm được tiền, nhiều người thường tự đắc cho rằng mình khôn ngoan, nhưng thực chất thành quả đó có sự chi phối rất lớn bởi yếu tố may mắn của thời vận.
Sự tác động khó lường của vĩ mô: Cuộc sống của một cá nhân luôn bị chi phối bởi một thế giới rộng lớn. Bất kể bạn tính toán giỏi đến đâu, những biến cố bất ngờ xảy ra trong chớp mắt (như một quyết định chính trị quốc tế bất ngờ) có thể thay đổi hoàn toàn cục diện kinh doanh hay sự nghiệp của bạn. Bạn hoàn toàn không thể đoán trước được khoảnh khắc tiếp theo điều gì sẽ xảy ra.

Tuy nhiên, vì may mắn là thứ bạn không thể tự định đoạt, thái độ sống đúng đắn nhất là hãy thuận theo tự nhiên nhưng bắt buộc phải làm việc chăm chỉ và nỗ lực hết mình. Bạn phải luôn cố gắng nắm bắt cơ hội, bởi nếu bạn không thử và thất bại, đó hoàn toàn là lỗi của bạn. Còn nếu bạn đã dốc sức cố gắng mà sự may mắn không mỉm cười đưa bạn đến đỉnh vinh quang, đó không phải là lỗi của bạn và bạn sẽ không bao giờ phải hối tiếc vì ít nhất bản thân đã dám thử. Và cuối cùng, nếu bạn đạt được những thành tựu nhất định, hãy vui vẻ và trân trọng điều đó.

Chiêm nghiệm

Hầu hết chúng ta dành cả đời để hỏi: làm sao tôi đến đích nhanh hơn? Nhưng Thầy Kao hỏi khác: Xe của anh có đang đủ sức để chạy không? Người lái có đang tỉnh táo không? Và anh có đang đòi hỏi con đường phải khác không?

Ba câu hỏi đó, tưởng đơn giản, lại chạm vào gần như mọi thứ đang làm người ta mệt mỏi trong thời đại này.

Chúng ta sống trong một nền văn hóa liên tục thôi thúc: cải thiện bản thân, mở rộng năng lực, nắm bắt cơ hội — như thể chỉ cần đủ ý chí, đủ chiến lược, mọi con đường đều sẽ trở nên bằng phẳng. Nhưng sự thật thì không phải vậy. Có những thời vận mà dù bạn giỏi đến đâu, cũng chỉ là đang chạy trên đường gập ghềnh. Và thay vì thừa nhận điều đó, nhiều người cứ nghĩ mình chưa đủ cố gắng — rồi thêm gánh nặng vào một chiếc xe đã mòn.

Triết lý của Thầy Kao không dạy người ta buông xuôi. Mà dạy người ta biết mình đang cầm cái gì trong tay — và cái gì thì không thuộc về tay mình.

Đó, tôi nghĩ, là sự thanh thản không dễ gì có được.

Hôm nay Thầy nói tên tiếng Trung của mình: Hiệp sĩ (Knight), hay cũng là Hiệp khách hành cũng được. Nhân đây xem lại tên tiếng Trung hồi đi học MBA bên Đài Loan, là bộ 3 chữ: 梁進俠 — đọc theo âm Hán Việt là Lương Tiến Hiệp.

Phân tích ra thì:

Dựa trên từ điển Hán Nôm và từ nguyên học, đây là phân tích từng chữ trong tên 梁進俠 — Lương Tiến Hiệp:

梁 — Lương

Chữ này có bộ mộc (木 — cây, gỗ) và thủy (水 — nước). Nghĩa gốc là cây cầu bắc qua sông, từ đó mở rộng thành xà nhà, cột trụ chống đỡ, kết nối hai bờ. Lương là họ — nhưng ẩn trong đó là hình ảnh người đứng ở chỗ nối liền, người làm cầu nối.

進 — Tiến

Chữ 進 có nghĩa gốc là di động hướng về phía trước hoặc phía trên, đối lại với “thoái” 退. Ngoài ra còn mang nghĩa nỗ lực đạt được mục đích (tiến thủ 進取), và đề cử, tiến cử người tài. Tiến không chỉ là bước tới — mà là bước tới có ý thức, có mục đích, dám dấn vào. Hà Nội

俠 — Hiệp

Đây là chữ đẹp nhất trong ba chữ. Bộ nhân (亻— người) đứng bên cạnh nghĩa kẹp giữa, nâng đỡ, che chở. Hiệp là người dùng sức mạnh và đức hạnh của mình để bảo vệ kẻ yếu, trọng nghĩa khinh tài — hình mẫu hiệp khách trong văn hóa Đông phương. Không phải dũng mà không nghĩa, không phải mạnh mà không tình.

Đọc ba chữ như một câu: